|
Orhan Pamuk 1952’de İstanbul’da doğdu. Cevdet Bey ve Oğulları ve Kara Kitap romanlarında anlattığına benzer kalabalık bir ailede, Nişantaşı’nda büyüdü. Otobiyografik kitabı İstanbul’da anlattığı gibi çocukluğundan yirmi iki yaşına kadar yoğun bir şekilde resim yaparak ve ileride ressam olacağını düşleyerek yaşadı. Liseyi İstanbul’daki Amerikan lisesi Robert College’de okudu. İstanbul Teknik Üniversitesi’nde üç yıl mimarlık okuduktan sonra, mimar ve ressam olmayacağına karar verip okulu bıraktı ve İstanbul Üniversitesi’nde gazetecilik okudu. Pamuk, yirmi üç yaşından sonra romancı olmaya karar vererek başka her şeyi bıraktı ve kendini evine kapatıp yazmaya başladı. İlk romanı Cevdet Bey ve Oğulları 1982’de yayımlandı ve Orhan Kemal ve Milliyet Roman Ödülleri’ni aldı. Pamuk ertesi yıl Sessiz Ev adlı romanını yayımladı ve bu kitabın Fransızca çevirisiyle 1991’de Prix de la Découverte Européene’i kazandı. Venedikli bir köle ile bir Osmanlı âlimi arasındaki gerilimi ve dostluğu anlatan romanı Beyaz Kale (1985), pek çok dile çevrilerek Pamuk’a uluslararası ününü sağlayan ilk romanı oldu.
Aynı yıl karısıyla Amerika’ya gitti ve 1985-88 arasında New York’ta Columbia Üniversitesi’nde “misafir âlim” olarak bulundu. İstanbul’un sokaklarını, geçmişini, kimyasını ve dokusunu, kayıp karısını arayan bir avukat aracılığıyla anlatan Kara Kitap’ı 1990’da Türkiye’de yayımladı. Fransızca çevirisiyle Prix France Culture Ödülü’nü kazanan bu roman, geçmişten ve bugünden aynı heyecanla söz edebilen bir yazar olarak Pamuk’un ününü hem Türkiye’de hem de yurtdışında genişletti. 1991’de, Pamuk’un Rüya adını verdiği bir kızı oldu. 1994’te, esrarengiz bir kitaptan etkilenen üniversiteli bir genci hikâye ettiği Yeni Hayat adlı şiirsel romanı yayımlandı. Osmanlı ve İran nakkaşlarını, Batı dışındaki dünyanın görme ve resmetme biçimlerini bir aşk ve aile romanının entrikasıyla hikâye ettiği Benim Adım Kırmızı adlı romanı 1998’de yayımlandı. Bu kitapla Fransa’da Prix du Meilleur Livre étranger, İtalya’da Grinzane Cavour (2002) ve İrlanda’da International Impac-Dublin (2003) ödüllerini kazandı. 1990’ların ortasından itibaren Pamuk, insan hakları ve düşünce özgürlüğü konularında yazdığı makalelerle Türkiye devletine karşı eleştirel bir tavır takındı. Yurtiçinde ve yurtdışında çeşitli gazete ve dergilere yazdığı edebi, kültürel makalelerden oluşturduğu geniş bir seçmeyi 1999 yılında Öteki Renkler adıyla yayımladı. “İlk ve son siyasi romanım” dediği Kar adlı kitabını 2002’de yayımladı. Kars şehrinde, siyasal İslamcılar, askerler, laikler, Kürt ve Türk milliyetçileri arasındaki şiddeti ve gerilimi hikâye eden bu kitap, New York Times Book Review tarafından 2004 yılının en iyi 10 kitabından biri seçildi. Pamuk’un 2003 yılında yayımladığı İstanbul, yazarın hem yirmi iki yaşına kadar olan hatıralarını aktardığı bir hatıra kitabı, hem de kendi kişisel albümüyle, Batılı ressamların ve yerli fotoğrafçıların eserleriyle zenginleştirilmiş, İstanbul üzerine bir denemedir. Kitapları 58 dile çevrilmiş olan, bütün dünyada yedi milyondan fazla satmış olan Pamuk, pek çok üniversiteden şeref doktorası aldı. Alman Yayıncılar Birliği tarafından 1950 yılından beri verilmekte olan, Almanya’nın kültür alanındaki en seçkin ödülü olarak kabul edilen Barış Ödülü, 2005’te Orhan Pamuk’a verildi. Ayrıca Kar Fransa’da her yıl en iyi yabancı romana verilen Le Prix Médicis étranger ödülünü aldı. Aynı yıl Prospect dergisi tarafından dünyanın 100 entelektüeli arasında gösterildi ve 2006 yılında Time dergisi tarafından dünyanın en etkili 100 kişisinden biri seçildi. American Academy of Arts and Letters’ın ve Çin Sosyal Bilimler Akademisi’nin şeref üyesi olan Pamuk, senede bir dönem Columbia Üniversitesi’nde ders veriyor. Orhan Pamuk 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nü alarak bu ödülü kazanan tek Türk oldu. ESERLERİ
* Cevdet Bey ve Oğulları, roman, İstanbul, Can Yayınları, 1982 * Sessiz Ev, roman, İstanbul, Can Yayınları, 1983 * Beyaz Kale, roman, roman, İstanbul, Can Yayınları, 1985 * Kara Kitap, roman, İstanbul, Can Yayınları, 1990 * Gizli Yüz, senaryo, İstanbul, Can Yayınları, 1992 * Yeni Hayat, roman, İstanbul, İletişim Yayınları, 1995 * Benim Adım Kırmızı, roman, İstanbul, İletişim Yayınları, 1998 * Öteki Renkler, yazılarından ve söyleşilerinden seçmeler, 1999 * Kar, roman, İstanbul, İletişim Yayınları, 2002 * İstanbul: Hatıralar ve Şehir, anı, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları (YKY), 2003
İNGİLİZCE ÇEVİRİLER
* The White Castle, (Beyaz Kale) Türkçesinden çeviren Victoria Holbrook, New York: Braziller, 1991. * The Black Book, (Kara Kitap) Türkçesinden çeviren Güneli Gün, New York: Farrar, Straus, 1994. * The New Life, (Yeni Hayat) Türkçesinden çeviren Güneli Gün, New York: Farrar, Straus, and Giroux, 1997. * My Name is Red, (Benim Adım Kırmızı) Türkçesinden çeviren Erdağ M. Göknar, New York: Knopf, 2001. * Snow, (Kar) Türkçesinden çeviren Maureen Freely, New York: Knopf, 2004. * Istanbul: Memories and the City, (İstanbul: Hatıralar ve Şehir) Türkçesinden çeviren Maureen Freely, New York: Knopf, 2005.
FRANSIZCA ÇEVİRİLER
* La maison du silence, trad. du turc par Münevver Andaç., Paris : Gallimard, 1988. (Traduction de: Sessiz Ev) * Le livre noir, trad. du turc par Münevver Andaç., Paris : Gallimard, 1994., (Traduction de: Kara Kitap) * Le château blanc, trad. du turc par Münevver Andaç., Paris : Gallimard, 1996. (Traduction de: Beyaz Kale) * La vie nouvelle, trad. du turc par Münevver Andaç., Paris : Gallimard, 1998. (Traduction de: Yeni Hayat) * Mon nom est Rouge, trad. du turc par Gilles Authier., Paris : Gallimard, 2001. (Traduction de: Benim Adım Kırmızı) * Neige, traduit du turc par Jean-François Pérouse., Paris : Gallimard, 2005. (Traduction de: Kar)
ALMANCA ÇEVİRİLER
* Die weisse Festung, (Orjinal adı:Beyaz Kale), Türkçeden çeviren: Ingrid Iren., Frankfurt am Main : Insel, 1990. * Das schwarze Buch, (Orijinal adı: Kara Kitap), Türkçeden çeviren: Ingrid Iren., Münih : Hanser, 1995. * Das neue Leben, (Orijinal adı: Yeni Hayat) Türkçeden çeviren: Ingrid Iren., Münih : Hanser, 1998. * Rot ist mein Name, (Orijinal adı: Benim Adım Kırmızı), Tükçeden çeviren: Ingrid Iren., Münih : Hanser, 2001. * Schnee, (Orijinal adı: Kar) Türkçeden çeviren: Christoph K. Neumann., Münih : Hanser, 2005. * Der Blick aus meinem Fenster, (Orijinal adı: Pencereden bakmak), Gözlemler, Münih : Hanser, 2006
ÖDÜLLERİ
* 1979 Milliyet Roman Yarışması Ödülü Karanlık ve Işık (iki yazarlı) * 1983 Orhan Kemal Roman Ödülü Cevdet Bey ve Oğulları * 1984 Madaralı Roman Ödülü Sessiz Ev * 1990 Independent Yabancı Roman Ödülü (Birleşik Krallık) Beyaz Kale * 1991 Prix de la Découverte Européene (Fransa) Sessiz Ev (Fransızca çevirisi nedeniyle) * 1991 Antalya Altın Portakal film festivali en iyi senaryo Gizli Yüz * 2002 Prix du Meilleur Livre Etranger (Fransa) Benim Adım Kırmızı * 2003 Premio rinzane Cavour (İtalya) Benim Adım Kırmızı * 2005 Alman Kitap Sanatı'nın Barış Ödülü (Almanya) * 2005 Prix Medicis Etranger (Fransa) Kar * 2006 Nobel Edebiyat Ödülü
|